Lezzet Dolu Hikayeler Yazılar

Mizanın Amacı Nedir? Etik, Epistemoloji ve Ontoloji Perspektifinden Dengenin Felsefesi Bir insanın hayatındaki en sessiz ama en güçlü anlardan biri, kendi kararlarıyla baş başa kaldığı andır. Bir söz söylemeden önce, bir tercih yapmadan önce veya geçmişte yaptığı bir davranışı yeniden değerlendirdiğinde zihninde beliren soru şudur: “Doğru olan neydi?” Belki de bu soru, insanlık tarihinin en eski felsefi arayışlarından birini temsil eder. Bir gün herkesin hayatındaki bütün seçimlerin, niyetlerin ve sonuçların görünür olduğu bir terazinin önünde durduğunu hayal edelim. Bu terazinin bir kefesinde sahip olduklarımız, diğer kefesinde ise yaptıklarımız olsun. Peki bu terazi neyi ölçerdi? Sadece davranışlarımızı mı, yoksa düşüncelerimizi, niyetlerimizi…

İnsan olarak — kaynakların kısıtlılığı ve seçim yapma zorunluluğu üzerine düşünen biri olarak — “Mezuniyet Çalışması dersi nedir?” sorusuna yalnızca “üniversitede bir zorunluluk / formalite” gözüyle bakmayı yetersiz buluyorum. Mezuniyet çalışması; hem birey açısından bir yatırım, hem toplumsal açıdan insan sermayesine katkı potansiyeli barındıran bir karar — dolayısıyla ekonomik perspektiften değerlendirmeye değer. Aşağıda, bu dersi mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi merceğinden analiz ediyorum; fırsat maliyeti, dengesizlikler, bireysel karar mekanizmaları, kamu politikaları ve toplumsal refah gibi kavramları öne çıkararak… Mezuniyet Çalışması Dersi Nedir? Mezuniyet çalışması ya da proje/tez dersi, üniversitelerde son sınıf öğrencilerinin program sonunda aldıkları; teorik bilgiyi pratik ya da…

Mercimek Çorbası Yapılırken Sıcak Su mu Soğuk Su mu? Basit Bir Sorudan Büyük Bir Öğrenme Hikâyesine Öğrenmek çoğu zaman büyük sınıflarda, kalın kitapların arasında ya da karmaşık kavramların peşinde gerçekleşiyor gibi düşünülür. Oysa bazen öğrenmenin en güçlü anları, mutfakta tencerenin başında, “Acaba suyu sıcak mı koymalıyım, soğuk mu?” diye sorarken ortaya çıkar. Bir tarifin küçük bir ayrıntısı, aslında merak etmeyi, gözlem yapmayı, neden-sonuç ilişkisi kurmayı ve elde edilen sonucu yeniden değerlendirmeyi gerektirir. Bu açıdan bakıldığında mercimek çorbası yalnızca sofraya gelen geleneksel bir yemek değil, aynı zamanda gündelik hayatın içinde gerçekleşen küçük bir öğrenme laboratuvarıdır. Peki mercimek çorbası yapılırken sıcak su…

Kiracının Yan Giderleri Nelerdir? Kira Sözleşmelerinde Görünmeyen Masrafların Derin Analizi “Eve taşındığım gün sadece kira bedelini hesaplamıştım. Depozito, nakliye, aidat derken bütçemin hızla değiştiğini fark ettim. Peki her ay ödediğim bu ek masrafların hangisi gerçekten benim sorumluluğumda, hangisini ev sahibi karşılamalı?” Bu soru, yalnızca yeni taşınan gençlerin değil; emeklilerin, çalışanların ve yıllardır kirada oturan herkesin zaman zaman karşılaştığı önemli bir konudur. Çünkü kira ilişkisi çoğu zaman yalnızca “aylık kira bedeli” üzerinden düşünülür. Oysa bir konutun kullanımıyla birlikte ortaya çıkan bakım, işletme, ortak alan ve hizmet giderleri de günlük yaşamın önemli bir parçasıdır. Kiracının yan giderleri nelerdir? sorusu aslında yalnızca ekonomik…

Karadeniz Bölgesi’nde Kaç İl Var? 18 İlin Sosyolojik Hikâyesi Sevgili ziyaretçiler, Donercierolusta tarafından hazırlanan bu yazıda Karadeniz bölgesinde kaç il var konusu özenle işlendi. Bir haritaya bakıp “Karadeniz Bölgesi’nde kaç il var?” diye sorduğumuzda ilk bakışta oldukça basit görünen bir cevapla karşılaşıyoruz: 18 il. Fakat biraz durup düşündüğümüzde, bu sayı yalnızca coğrafi bir bilgiyi anlatmıyor. Her ilin kendi tarihi, ekonomik ilişkileri, aile yapıları, göç deneyimleri, toplumsal normları ve gündelik yaşam biçimleri var. Dolayısıyla Karadeniz’i yalnızca yeşil dağlardan, yağmurdan, çaydan, fındıktan veya hamsiden ibaret görmek, bölgede yaşayan insanların deneyimlerini fazlasıyla basitleştirmek olur. Karadeniz Bölgesi; Amasya, Artvin, Bartın, Bayburt, Bolu, Çorum, Düzce,…

Hercai Ne Anlama Gelir? Kelimenin Kökeni, Anlam Dünyası ve Günümüzdeki Yansımaları Bazen bir kelime, tek başına bir hikâye taşır. Birinin “hercai biri” olduğunu söylediğimizde gerçekten ne anlatmak isteriz? Kararsız bir insanı mı, özgürlüğüne düşkün birini mi, yoksa duygularında değişken davranan bir kişiyi mi? Belki de bu kelimeyi ilk duyduğumuz anda zihnimizde beliren soru şudur: Bir insan neden “hercai” diye tanımlanır ve yüzyıllar boyunca bu kelime nasıl olup da farklı anlam katmanları kazanmıştır? Günlük konuşmalarda sıkça karşılaşılmasına rağmen Hercai ne anlama gelir? sorusu yalnızca sözlük anlamıyla cevaplanabilecek basit bir konu değildir. Bu kelime; dil tarihi, edebiyat, botanik, kültürel semboller ve insan…

Hareket Sensörü Hangi Durumlarda Kullanılır? Güç, Gözetim ve Toplumsal Düzen Üzerine Siyasal Bir Okuma Toplumlara baktığımızda, düzenin yalnızca yasalar, kurumlar ve siyasal kararlarla kurulmadığını; aynı zamanda insanların nasıl izlendiği, nasıl yönlendirildiği ve hangi davranışların görünür hâle getirildiği üzerinden de şekillendiğini görürüz. Hareket sensörü ilk bakışta teknik bir cihaz gibi görünür: Bir kişinin, nesnenin veya canlı varlığın hareketini algılayan elektronik bir sistem. Ancak siyasal düşünce açısından mesele bundan çok daha geniştir. Çünkü hareketi tespit etmek, yalnızca fiziksel bir değişimi fark etmek değildir; aynı zamanda bir alanı kontrol etmek, güvenlik üretmek, sınırlar çizmek ve davranışları anlamlandırmak anlamına da gelir. Bir hareket sensörünün…

Hangi Şehirlerin Denize Kıyısı Vardır? Kıyıların Antropolojik Hikâyesi Bir şehre ilk kez vardığımda beni çoğu zaman meydanlardan, müzelerden ya da yüksek binalardan önce deniz karşılar. Ufukta uzanan suyun yalnızca bir coğrafi sınır olmadığını; insanların hikâyelerini, korkularını, umutlarını ve geçim biçimlerini taşıdığını düşündüğüm anlar olur. Bir balıkçı teknesinin sabahın erken saatlerinde kıyıdan ayrılışı, limanda birbirine seslenen insanların dili, kıyıya bırakılan küçük adaklar veya akşamüstü sahilde toplanan aileler, aslında aynı sorunun çok farklı kültürel cevaplarını gösterir: İnsanlar denizle nasıl bir ilişki kurar? “Hangi şehirlerin denize kıyısı vardır? kültürel görelilik” perspektifinden bakıldığında bu soru yalnızca şehir isimlerini sıralamakla cevaplanabilecek bir coğrafya sorusu olmaktan…

Bugünün konusu Göz bebeği hangi tabaka. Donercierolusta olarak bu başlığı sade başlıklarla sizlere sunuyoruz. Göz Bebeği Hangi Tabaka? Gözün Küçük Açıklığından İnsan Psikolojisine Uzanan Bir Yol Bazen bir insanın gözlerine bakarken, aslında yalnızca karşımdaki kişinin göz rengini ya da bakış yönünü görmediğimi düşünüyorum. Göz bebeğinin bir an genişlemesi, sonra küçülmesi; bir konuşma sırasında bakışların değişmesi; heyecanlandığımızda gözlerimizin sanki daha canlı görünmesi bana hep şu soruyu düşündürüyor: Bedenimiz, biz daha ne olduğunu anlamadan yaşadığımız bir duyguyu dışarıya ne kadar anlatıyor? Bu merak, “Göz bebeği hangi tabaka?” sorusunu yalnızca anatomiyle sınırlı olmayan ilginç bir konuya dönüştürüyor. Önce temel cevabı netleştirelim: Göz bebeği,…

Granit Tencere Sağlıksız mıdır? Bir Tencerenin Ardındaki Felsefi Soru Bir mutfakta sessizce duran bir tencere bazen yalnızca yemek pişirme aracı değildir. O nesne, insanın doğayla, teknolojiyle ve kendi geleceğiyle kurduğu ilişkinin küçük bir yansımasıdır. Elimize aldığımız bir granit tencereye bakarken şu soruyu sormak mümkün müdür: “Bize kolaylık sağlayan bir nesne, farkında olmadan değerlerimizi ve sağlığımızı nasıl şekillendiriyor?” Felsefe tam da bu noktada devreye girer. Çünkü “Granit tencere sağlıksız mıdır?” sorusu yalnızca kimyasal maddelerle ilgili değildir. Bu soru; etik, bilgi kuramı (epistemoloji) ve varlık felsefesi (ontoloji) açısından da incelenmesi gereken modern bir yaşam problemidir. Ontoloji: Granit Tencere Gerçekte Nedir? Ontoloji, varlığın…