İmla Nedir? Yazarken İmla Kurallarına Takılmamak İçin Birkaç Tüyoya İhtiyacınız Var!
Evet, İmla nedir? Okurken “Peki ya, bu kurallar neden bu kadar önemli?” diye düşünmeye başlamış olabilirsiniz. Evet, başta sıkıcı gelebilir, ama ne de olsa dilimizi doğru kullanmak, başkalarına ne demek istediğimizi net şekilde iletmek için hayati önem taşıyor. Her şeyin başı imladır, desek abartmış olmayız. Ama biraz da eğlenceli hale getirebiliriz, değil mi? Hadi gelin, “İmla nedir?” sorusuna cevabı biraz mizah ve gündelik hayattan örneklerle birlikte keşfedelim.
İmla: Dilimizin “Açık Konu” Konuşma Kuralları
İmla, dilimizin yazılı biçimdeki “ağır abileri”dir. Yani yazıda harflerin, kelimelerin ve cümlelerin doğru bir şekilde sıralanmasını, noktalama işaretlerinin yerli yerinde kullanılmasını sağlayan kurallardır. Kimisi için sıkıcı, kimisi için zorlayıcı olabilir, ama sonunda yazdığınız yazı her zaman okunabilir ve anlaşılır olmalıdır.
Mesela, “Geliyorum” ile “Geliyorum” arasında dev bir fark vardır. İlkini doğru yazmak bir hayati mesele olabilir, çünkü “geliyorum” demek, bir yere doğru gitmekte olduğunuz anlamına gelirken; “geliyorum” demek bir eylemin şu an hala devam etmekte olduğu anlamına gelir. Düşünsenize, biri size “Geliyorum” dese, o zaman hemen bir hesap yaparsınız: “Eee, ne zaman geliyorsun?” Sizinle bir saat içinde buluşmak isteyen biri, kendini “gelişim aşamasında” sanabilir mi? Hayır! Her şeyin doğru yazılması çok önemli!
Sözlü Olanı Yazıya Dökünce Ne Oluyor?
Çok değil, birkaç hafta önce bir arkadaşım, sosyal medyada verdiği bir “çok havalı” cevapta imlayı biraz ihmal etmişti. Durum şöyle gelişti:
Arkadaşım: “Yarına seninle buluşmayı dört gözle bekliyorum!!”
Ben: “Vay be, ‘bekliyorum’ derken biraz da beklemen lazım gibi duruyor, çünkü iki tane ‘şey’ var. O cümlenin bir kısmı eksik.”
Ve tabii ki, arkadaşımın yüzündeki o ‘ne yapacağız şimdi?’ ifadesi… İmla, aslında bizim doğru anlaşılmamızı sağlayan bir şey. Yani, düzgün yazılmadığında, anlam kaymaları, belirsizlikler ve komik durumlar oluşabiliyor.
İmla Kurallarını Ciddiye Almak: “Buna Benim Hakkım Var”
İmla kurallarına dikkat etmek, sizin yazınızı ciddiye alan biri olarak görünmenizi sağlar. Diğerlerine ciddiye alındığınızı hissettirirsiniz. “Noktalama işaretlerini neden bu kadar kafaya takıyorsun?” diye sormayın, çünkü noktalama işaretlerinin mantığı hayatın ta kendisidir.
Diyelim ki, birine şunu yazıyorsunuz:
“Yemekteyiz ve harika bir şey oldu.”
Daha sonra, “Yemekteyiz ve harika bir şey oldu?” yazıyorsunuz. Bunu okuyan kişi “Dur, harika ne oldu ki?” diye düşünür. İmla bir bakıma konuşmalarımızın vurgularıdır. Bir soru sormak ya da anlatımda anlamlı bir değişiklik yapmak için o küçük noktalama işaretlerini doğru kullanmak çok önemli.
İç Ses: Kafan Karıştı, Hadi Bir İmla Kontrolü Yap!
Bazen, hızlıca yazdığımızda bu küçük hataları fark etmeyebiliriz. Bir de bakmışsınız, yazdığınız metin “Yapmadım ama yapmış gibi gösterdim” durumuna gelmiş. Bunun en klasik örneği “bazen” ve “bazı zamanlar” arasında geçen farktır. Eğer “bazen” kelimesini “bazı zamanlar” diye yazarsanız, o kelimeyi okuyan insan kafasında bir “Ne diyor bu?” sorusuyla kargaşa yaşayabilir.
—
İmla Kuralları İçin Pratik Tüyolar:
1. Noktalama işaretlerine dikkat et:
Mesela, “Aşkım, neden bu kadar geç kaldın?” yerine “Aşkım neden bu kadar geç kaldın.” yazarsanız, birinin uykusuz kalmasını istemeyebilirsiniz, değil mi?
2. Büyük harf kullanımı:
“Merhaba, nasılsın?” demek varken, “merhaba, nasılsın?” yazmak bir yanlışlık olur. En basitinden, cümle başında her zaman büyük harf kullanmaya özen gösterin.
3. Gereksiz virgüller:
Bazı insanlar o kadar çok virgül kullanır ki, cümle bir yerden sonra bağlanmaz hale gelir. Cümle içerisinde gereksiz virgüllerden kaçının. “Herkes, sokakta yürürken, birden, seslendi” yerine “Herkes sokakta yürürken birden seslendi” demek yeterli olacaktır.
4. Anlam kaymalarına dikkat et:
“İmla nedir?” sorusunu cevaplarken, dikkatli olmanız gereken bir diğer nokta da anlam kaymalarına engel olmaktır. İmla kuralları yazının ne anlama geldiğini belirleyeceği için, anlam kaymasına asla izin vermemelisiniz.
—
Sonuç Olarak
İmla, yazılı dilin altyapısıdır. Onu göz ardı etmek, aynı zamanda anlamı da göz ardı etmek demek. Şimdi, “İmla nedir?” sorusunun cevabını artık daha net bir şekilde verebilirsiniz. Eğer yazarken bazen dikkat dağılacak olursa, hemen biraz durun ve hatalarınızı kontrol edin. Hem yazınızda anlam kaymaları olmasın hem de okuyucunuzun zihninde karmaşa yaratmayın. Sonuçta, imla kuralları, kelimeler arasındaki sakin trafik işaretleridir. Bunlara dikkat etmeden yol almak… Evet, biraz tehlikeli olabilir!
Unutmayın: İmla kurallarına dikkat etmek, yazınızı “ciddiye aldığınızı” gösterir. Eğer siz de bazen bir hata yapar ve kendinize “Vay, nasıl da gözden kaçmış!” diye hayıflanıyorsanız, yalnız değilsiniz. Hepimiz zaman zaman bu hataları yapıyoruz. Ama en güzel yanı şu ki, bir sonraki yazı da hep daha iyi olma yolunda!